Sam Bankman-Fried (SBF) tarafından 2019'da kurulan FTX, çok kısa sürede dünyanın en popüler ve hacimli kripto para borsalarından biri haline geldi. SBF, şortla dolaşan, toplantılarda video oyunu oynayan, 'Efektif Altruizm' (kazandığı tüm parayı hayır kurumlarına bağışlama) felsefesini savunan 'iyi kalpli bir deha' olarak pazarlandı. Sequoia Capital ve BlackRock gibi dünyanın en katı yatırım şirketleri bile bu imaja kanarak FTX'e milyarlarca dolar yatırdı.

Ancak parıltılı reklamların arkasında devasa bir kara delik vardı. SBF'nin sahip olduğu diğer şirket olan Alameda Research (bir kripto yatırım fonu), piyasalarda devasa zararlar ediyordu. FTX, müşterilerin borsada tuttuğu mevduatları (kripto ve nakit paraları) hiçbir yasal izin veya güvence olmadan gizlice Alameda'ya aktardı. Alameda bu müşteri paralarıyla yüksek riskli yatırımlar yapıyor, politikacılara devasa bağışlar dağıtıyor ve lüks gayrimenkuller satın alıyordu.

Alameda'nın aldığı bu devasa kredilerin teminatı ise FTX'in kendi yoktan var ettiği 'FTT' isimli kripto paraydı. Yani kendi yarattıkları sahte parayı teminat göstererek müşterilerin gerçek parasını harcıyorlardı. Bu saadet zinciri (Ponzi benzeri yapı), Coindesk'in sızdırdığı bir bilançoyla ortaya çıkmaya başladı. Bilançoda Alameda'nın varlıklarının büyük kısmının FTT olduğu anlaşıldı.

Rakip borsa Binance'in CEO'su Changpeng Zhao'nun elindeki tüm FTT'leri satacağını duyurmasıyla paniğe kapılan müşteriler, paralarını FTX'ten çekmek için akın ettiler (Bank Run). Ancak para kasada yoktu; çoktan Alameda tarafından harcanmıştı. Sadece birkaç gün içinde FTX'in 32 milyar dolarlık değeri sıfırlandı.

İflas sürecini yönetmesi için atanan, daha önce Enron'un iflasını yönetmiş deneyimli CEO John J. Ray III'ün mahkemedeki sözleri durumu özetliyordu: 'Kariyerim boyunca burada gördüğüm kadar kötü bir kurumsal kontrol eksikliği ve güvenilir finansal bilginin tamamen yokluğunu hiç görmedim.' SBF, dolandırıcılık suçlarından 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

📝