Topluluk Kuralları

1. Neyi koruyoruz?

Zengince; para yönetimi, yatırım ve iş hayatında gerçek deneyimin bulunabildiği katılımcı bir sözlük ve forumdur. Kuralların amacı aynı fikirde olmamızı sağlamak değil; anlaşmazlığın bilgiye dönüşebildiği güvenli ve okunabilir bir alan oluşturmaktır.

Kurallar içerik, kullanıcı adı, profil, avatar, başlık, entry, yorum, doğrudan mesaj, oy, bağlantı ve topluluk içindeki diğer davranışlara uygulanır. “Şakaydı”, “başkası da yaptı” veya “internette zaten vardı” açıklaması tek başına ihlali ortadan kaldırmaz.

• ✓İyi niyetle katılın; topluluğu bir kişiye veya gruba karşı silah gibi kullanmayın.
• ✓Görüşün yönü değil, paylaşımın davranışı ve doğurduğu risk değerlendirilir.
• ✓Eleştiri, hiciv ve rahatsız edici fikirler korunabilir; tehdit ve hedef gösterme korunmaz.
• ✓Finansal çıkarınızı, belirsizliği ve bilginin kaynağını görünür kılın.

2. Başlık ve entry formatı

Başlık tek bir konu, kavram, kurum, kişi, olay veya açık soruyu adlandırır. Entry ise başlığın altında o konuya bilgi, tanım, görüş, deneyim, kaynak veya gerekçeli itiraz ekler. Başlığı yalnızca dikkat çekmek için uzatmak veya ilk entry’nin tamamını başlığa taşımak bulunabilirliği bozar.

Entry’nin popüler olması gerekmez; fakat başlıkla anlaşılır bir bağlantısı olmalıdır. Sadece başka kullanıcıya seslenen, tartışmayı özel konuşmaya çeviren veya hiçbir bağlam sunmayan yanıtlar sözlük düzenine uygun görülmeyebilir.

3. Faydalı katkının asgari standardı

Kısa yazmak serbesttir; içeriğin uzunluğu değil taşıdığı anlam önemlidir. Okurun “neden?” veya “hangi koşulda?” sorusuna en azından temel bir yanıt vermeye çalışın.

• ✓Kişisel deneyimi genel kural gibi sunmayın; tarih, koşul ve sınırlamayı belirtin.
• ✓Bir oran, mevzuat veya piyasa verisi zamanla değişebiliyorsa tarih ekleyin.
• ✓Alıntıyı ölçülü tutun, kaynağa bağlantı verin ve kendi katkınızı ekleyin.
• ✓Yanlışınızı fark ettiğinizde düzeltme notu ekleyin; yanıltıcı eski iddiayı sürdürmeyin.
• ✓Aynı konunun mevcut başlığı varsa yeni kopya başlık yerine oraya katkı yapın.

4. Fikri sert, insanı saygılı eleştirin

Bir görüşü bilgisiz, tutarsız veya riskli bulduğunuzu açıkça söyleyebilirsiniz; kullanıcıyı aşağılamak, susturmak veya topluca hedef göstermek farklıdır. Eleştiriyi iddiaya yöneltin ve mümkünse gerekçesini gösterin.

Sürekli aynı kişiyi takip ederek cevap verme, istenmeyen temas, cinsel taciz, küçük düşürme kampanyası, tehdit veya gerçek hayatta zarar iması yasaktır. Engellenmiş bir kullanıcıya başka hesapla ulaşmak tacizin devamı sayılabilir.

5. Nefret, şiddet ve hedef gösterme

Kimlik veya kırılganlık temelinde bir kişi ya da gruba karşı şiddeti teşvik eden, insanlık dışılaştıran veya sistematik dışlamayı savunan içerik yasaktır. İnandırıcı şiddet tehdidi, zarar çağrısı veya bir kişiyi bulunabilir hedefe dönüştüren paylaşım ağır ihlaldir.

6. Mahremiyet ve kişisel bilgiler

Başkasının telefonunu, adresini, kimlik veya hesap numarasını, özel yazışmasını, konumunu ya da kimliğini açığa çıkarabilecek birleşik bilgileri açık rızası veya geçerli hukuki dayanak olmadan paylaşmayın. Bilginin başka bir sitede bulunması, onu hedef gösterme amacıyla yeniden yayımlamayı haklı kılmaz.

Dolandırıcılık iddiası gibi kamu yararı bulunduğunu düşünüyorsanız dahi gereksiz kişisel veriyi maskeleyin, doğrulanabilir belgeyi yetkili makama iletin ve platformda kesinleşmemiş suç isnadı yapmayın.

7. Spam, tekrar ve kendini tanıtma

Topluluğa gerçek katkı sunan ilgili bağlantılar paylaşılabilir. Aynı bağlantıyı çok sayıda başlığa bırakmak, yalnızca trafik toplamak için yüzeysel entry üretmek, özel mesajla izinsiz tanıtım yapmak veya otomatik içerik basmak spamdir.

Kendi ürününüzü ya da içeriğinizi paylaşırken bağlantınızı konuya gerçekten yararlı olacak bağlamla birlikte verin ve ilişkinizi açıkça belirtin. Zengince hesabı bir reklam panosu veya SEO bağlantı ağı olarak kullanılamaz.

8. Piyasa manipülasyonu ve koordineli davranış

Bir varlığın fiyatını yapay biçimde etkilemek için koordineli alım-satım çağrısı, pump-dump düzeni, sahte talep izlenimi, organize oy/entry faaliyeti veya elinizdeki pozisyonu gizleyerek başkalarını işleme yönlendirme yasaktır.

“Hemen alın”, “son şans”, “içeriden kesin bilgi” gibi acele baskısı yaratan mesajlar; özellikle para, cüzdan adresi veya kapalı gruba katılım talebiyle birleşiyorsa yüksek riskli kabul edilir ve önleyici olarak kaldırılabilir.

9. Yanıltıcı finansal iddialar ve sahte kanıt

Kesin getiri, risksiz yatırım, garantili kredi, doğrulanmamış lisans veya sahte uzmanlık iddiası yasaktır. Getiri ekranı, dekont, grafik, kimlik, haber görüntüsü ya da ses kaydı üzerinde oynayarak kanıt izlenimi oluşturmak ağır ihlaldir.

Yapay zekâ ile üretilen veya önemli ölçüde değiştirilen içerik gerçek kişi, belge ya da olay sanılabilecekse bu durum açıkça belirtilmelidir. Etiket koymak; dolandırıcılık, taklit veya hak ihlalini meşru hale getirmez.

10. Çıkar ilişkisi, reklam ve referans bağlantıları

Bir şirketten ücret, hediye veya ürün aldıysanız; çalışanı, ortağı, danışmanı ya da yatırımcısıysanız; referans bağlantısından gelir elde ediyorsanız bu ilişkiyi entry’nin başında açık ve kolay anlaşılır biçimde yazın. Gizli reklam veya bağımsız kullanıcı deneyimi gibi sunulan ticari tanıtım yasaktır.

11. Dolandırıcılık, kimlik avı ve yasa dışı teklifler

Ponzi/piramit düzeni, sahte çekiliş, hesap kiralama, kimlik avı, zararlı yazılım, çalıntı ödeme aracı, yasa dışı bahis, suç geliri veya mevzuata aykırı ürün/hizmet teklifi yayımlanamaz. Giriş kodu, parola, kart bilgisi veya kripto cüzdan kurtarma ifadesi istemek yasaktır.

12. Hesap bütünlüğü ve sahte etkileşim

Başkasını, bir şirketi, kamu kurumunu veya Zengince ekibini taklit etmeyin. Parodi veya hayran hesabı bağlamdan açıkça anlaşılmalı ve doğrulanmış/resmî izlenimi vermemelidir.

Birden fazla hesapla kendi içeriğinizi oylamak, tartışmada yapay çoğunluk oluşturmak, ücret karşılığı oy/entry sağlamak, bot kullanmak veya yaptırımı aşmak yasaktır. Aynı ağdan erişim tek başına ihlal kanıtı değildir; davranış örüntüsü birlikte değerlendirilir.

13. Telif, alıntı ve kaynak gösterme

Size ait olmayan makale, ücretli bülten, kitap, görsel veya veri setini tamamıyla kopyalamayın. Gerekli ölçüde alıntı yapın, kaynağı ve mümkünse bağlantıyı belirtin, kendi değerlendirmenizi ekleyin.

Kaynak göstermek her kullanımı otomatik olarak hukuka uygun kılmaz. Hak sahibinden gelen yeterli açıklamaya sahip bildirimler incelenebilir; tekrarlanan bilinçli ihlal hesap yaptırımına yol açabilir.

14. Kaynak, güncellik ve düzeltme kültürü

Finansal oran, mevzuat, kampanya ve fiyat gibi değişebilir bilgilerde tarih verin. Mümkünse düzenleyici kurum, şirket bildirimi, mevzuat veya özgün veri gibi birincil kaynağa gidin. Kaynağın bir iddiayı gerçekten desteklediğinden emin olun.

Hata yapmak tek başına yaptırım nedeni değildir. Uyarılmanıza rağmen önemli yanlış bilgiyi sürdürmek, bağlamı gizlemek veya aynı iddiayı tekrar tekrar yaymak yanıltıcı davranış olarak değerlendirilebilir.

15. Konu düzeni ve topluluk sağlığı

Aynı konuyu bölerek görünürlüğü işgal etmeyin; başlığı ilgisiz kategoriye koymayın; çok eski başlığı yeni bilgi olmadan sürekli yukarı taşımayın. Moderasyon, kopya başlıkları birleştirebilir, kategoriyi düzeltebilir veya tartışma kontrolden çıktığında başlığı kilitleyebilir.

• ✓Başlıkta tamamı büyük harf, aşırı noktalama ve yanıltıcı aciliyet kullanmayın.
• ✓Entry’yi anahtar kelime doldurma, görünmez metin veya bağlantı çiftliği için kullanmayın.
• ✓Başka bir topluluğa baskın, toplu rapor veya taciz yönlendirmesi yapmayın.
• ✓Özel anlaşmazlıkları kişisel veri veya ekran görüntüsü ifşasına dönüştürmeyin.

16. Raporlama: doğru nedeni seçin

Rapor düğmesi fikir ayrılığı için değil, olası kural ihlalini moderasyona taşımak içindir. Kısa ve somut bir açıklama eklemek incelemeyi kolaylaştırır. Raporlayan kişinin kimliği diğer kullanıcıya açıklanmaz; hukuki zorunluluklar saklıdır.

Zengince’deki rapor kategorileri aşağıdaki gibidir. Birden çok ihlal varsa en ciddi ve açıklayıcı nedeni seçin; aynı içeriği tekrar tekrar raporlamayın.

17. Moderasyon ve kademeli yaptırım

Yaptırım; ihlalin ağırlığı, hedefi, olası zararı, kasıt, tekrar, hesabın geçmişi ve iş birliği dikkate alınarak belirlenir. Her ihlal zorunlu olarak ilk basamaktan başlamaz; ağır riskte doğrudan koruyucu tedbir uygulanabilir.

Otomatik güvenlik kontrolleri içeriği işaretleyebilir veya hızı sınırlayabilir; kalıcı hesap yaptırımı yalnızca otomatik bir puana dayanacak şekilde tasarlanmamalıdır. Moderasyon işlemleri mümkün olduğunda neden ve işlem kaydıyla tutulur.

18. Ön bildirimsiz müdahale gerektirebilen durumlar

Aşağıdaki hallerde zararı azaltmak için içerik veya hesap önceden uyarı verilmeden sınırlandırılabilir. İnceleme tamamlandığında tedbir kaldırılabilir, değiştirilebilir veya kalıcı yaptırıma dönüştürülebilir.

• ✓İnandırıcı şiddet tehdidi, yakın tehlike veya hedef gösterme
• ✓Açık kişisel veri ifşası, cinsel istismar materyali veya ciddi mahremiyet ihlali
• ✓Aktif kimlik avı, zararlı yazılım, dolandırıcılık veya para toplama düzeni
• ✓Koordineli piyasa manipülasyonu, sahte hesap ağı veya güvenlik sistemini aşma
• ✓Bağlayıcı mahkeme, yetkili makam veya hukuka uygun acil koruma talebi

19. Yeniden değerlendirme ve moderasyon dürüstlüğü

Bir kararın hatalı veya bağlamdan kopuk olduğunu düşünüyorsanız kullanıcı adınız, içerik bağlantısı ve tek bir açık gerekçeyle iletisim@zengince.com adresine başvurabilirsiniz. Yeni bilgi veya bağlam sunmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Moderatörler kişisel çıkar, hediye, ücret veya üçüncü taraf baskısı karşılığında içerik kararı veremez. Yönetici işlemlerinin gerekçeli ve denetlenebilir olması esastır. İtiraz sonucu her zaman içeriğin geri açılacağı anlamına gelmez.

20. Kuralların yorumlanması ve güncellenmesi

Kurallar örneklerin tamamını saymaz; yeni bir kötüye kullanım biçimi aynı temel ilkelere göre değerlendirilebilir. Bağlam önemlidir: haber verme, eleştiri, eğitim veya kamu yararı amacı değerlendirmeye alınır fakat gereksiz zararı ve hukuka aykırılığı otomatik olarak meşru kılmaz.

Kurallar ürün ve riskler değiştikçe güncellenir. Önemli değişiklikler tarih ve sürüm numarasıyla yayımlanır. Platformu kullanmaya devam etmeden önce güncel sürümü incelemek üyenin sorumluluğundadır.