İnsan beyni "kesinlik" arayacak şekilde evrimleşmiştir. Mağara döneminde belirsizlik ölüm demekti. Ancak modern kapitalizmde kesinlik, düşük getirinin garantisidir. Zenginler olayları "evet/hayır" veya "doğru/yanlış" olarak değil, "Olasılık Ağaçları" olarak görürler.
Beklenen Değer Formülü (EV)
Bir kararın mantıklı olup olmadığını ölçen tek matematiksel gerçek "Expected Value" (EV) hesaplamasıdır.
Formül: (Kazanma İhtimali × Kazanılacak Tutar) - (Kaybetme İhtimali × Kaybedilecek Tutar).
Diyelim ki bir arkadaşınızın girişimine 10.000 TL yatıracaksınız. Bu girişimin batma ihtimali %80 (ki genelde öyledir). Ancak eğer başarılı olursa (%20 ihtimal) size 200.000 TL kazandıracak.
Negatif EV: %80 × 10.000 TL = -8.000 TL (Kayıp beklentisi)
Pozitif EV: %20 × 200.000 TL = +40.000 TL (Kazanç beklentisi)
Net Beklenen Değer: +32.000 TL.
Çoğu insan "%80 batacak" diyerek korkup kaçar. Ancak profesyonel bir yatırımcı, beklenen değeri pozitif olduğu için bu riski (kendi bütçesi sarsılmayacak oranda) seve seve alır.
Karar Günlüğü Tutmak
Sonuçlar yanıltıcı olabilir (Buna Resulting denir). Harika bir kumarbaz elini doğru oynar ama şanssızlıktan kaybedebilir; berbat bir amatör hatalı oynar ama şans eseri kazanabilir. Önemli olan sonucun ne olduğu değil, kararı alırkenki "Beklenen Değer" (EV) matematiğinizin doğru olup olmadığıdır. Süreci kusursuz hale getirin, sonuçlar uzun vadede yasaya (Büyük Sayılar Kanunu) boyun eğecektir.
Yorumlar ve Tartışma